Euro Palet Ölçüleri ve Palet Tipleri: Doğru Paleti Seçme Rehberi

Depoya gelen bir tırın kapısı açıldığında ilk bakılan şeylerden biri paletlerdir. Ölçüsü raflara uymayan, takozu kırık ya da ihracat işareti olmayan bir palet, ürün ne kadar iyi paketlenmiş olursa olsun işi yavaşlatır. Bu rehberde Euro palet ölçülerini, Türkiye’de sık kullanılan diğer palet tiplerini ve palet seçerken sorulması gereken soruları derledik.

Euro palet ölçüleri

Euro palet, 80 x 120 cm taban ölçüsüne sahip, Avrupa’da standartlaşmış ahşap palettir. Sektörde EUR palet, EPAL palet ya da kısaca “80’e 120” olarak da anılır. Temel özellikleri şöyledir:

• Taban ölçüsü: 800 x 1200 mm
• Yükseklik: 144 mm
• Ağırlık: Ahşabın nem durumuna bağlı olarak yaklaşık 25 kg
• Yapı: 11 tahta, 9 takoz ve 78 çivi
• Giriş yönü: Forklift dört yönden girebilir; transpalet ise yalnızca 80 cm’lik kısa kenarlardan girer.

Lisanslı üreticilerin ürettiği Euro paletlerin köşe takozlarında lisans ve kontrol işaretleri bulunur. Avrupa’daki pek çok alıcı ve taşıyıcı bu işaretleri taşıyan paletlerle çalışmayı tercih eder; palet takası (değişimi) uygulayan bazı alıcılar ise doğrudan bu paletleri şart koşar.

Yük kapasitesi konusunda dikkatli olmak gerekir. Paletin taşıyabileceği yük; ağırlığın yüzeye nasıl dağıldığına, paletin durumuna ve paletin zeminde mi yoksa rafta mı durduğuna göre değişir. Zeminde üst üste istif için verilen değerler, raf üzerindeki kullanım için geçerli değildir. Rafta kullanılacak paletlerde, raf üreticisinin göz başına belirttiği yük sınırı esas alınmalıdır.

Euro palet dışındaki yaygın palet ölçüleri

100 x 120 cm sanayi paleti

Türkiye’de “sanayi paleti” ya da “endüstriyel palet” denince genellikle 100 x 120 cm ölçüsündeki palet kastedilir. Daha geniş yüzeyi sayesinde ağır ve hacimli ürünlerde, çuvallı yüklerde ve büyük kolilerde sık tercih edilir. Euro palete göre bir araca daha az adet sığar, ama palet başına düşen ürün miktarı daha fazladır.

60 x 80 cm yarım palet

Euro paletin yarısı büyüklüğündeki bu palet; mağaza içi teşhir, küçük partiler ve market koridorlarına doğrudan konan kampanya ürünleri için kullanılır. Daha küçük ölçüde, 40 x 60 cm’lik çeyrek paletlerle de teşhir amaçlı karşılaşabilirsiniz.

Amerikan tipi palet

Kuzey Amerika’da yaygın olan 40 x 48 inçlik palet (yaklaşık 101,6 x 121,9 cm), özellikle bu bölgeye yapılan ihracatta ya da oradan gelen ithal ürünlerde görülür. Ölçüsü 100 x 120’ye yakın olduğu için karıştırılabilir; ancak raf gözlerine ve araç planına etkisi farklı olabilir.

Malzemeye göre palet tipleri

Ahşap palet

En yaygın tiptir. Güçlüdür, kolay bulunur ve hasar gördüğünde tahta ya da takoz değiştirilerek yeniden kullanılabilir. Dezavantajları nem çekmesi, ağırlığının nem durumuna göre değişmesi ve ihracatta ISPM 15 işlemi gerektirmesidir.

Plastik palet

Yıkanabilir yüzeyi nedeniyle hijyen hassasiyeti yüksek sektörlerde tercih edilir. Ağırlığı sabittir, çivi ve kıymık riski yoktur, nemden etkilenmez. Genellikle ahşaba göre daha pahalıdır ve her model rafta kullanıma uygun değildir; iç içe geçebilen hafif tipler yalnızca zeminde kullanım içindir. Plastik paletler ISPM 15 kapsamına girmez.

Pres palet

Ahşap talaşının tutkalla karıştırılıp ısı ve basınçla şekillendirilmesiyle üretilir. Hafiftir, iç içe istiflenerek az yer kaplar ve işlenmiş ahşap sayıldığı için ISPM 15 işlemine ihtiyaç duymaz. Bu yüzden tek yönlü ihracat sevkiyatlarında sık kullanılır. Buna karşılık tamir edilemez ve çok ağır yüklerde dayanımı sınırlı kalabilir.

Metal palet

Çelik ya da alüminyum paletler çok ağır veya özel yükler için kullanılır; günlük depo operasyonunda nadiren görülür.

ISPM 15: İhracatta ahşap palet kuralı

ISPM 15, ahşap ambalaj malzemeleriyle zararlı böceklerin ve organizmaların ülkeler arasında taşınmasını önlemek için hazırlanmış uluslararası bir standarttır. Masif ahşaptan yapılmış paletler, sandıklar ve takozlar onaylı bir yöntemle işlem görmeli ve işaretlenmelidir.

• Isıl işlem (HT): Ahşabın çekirdek sıcaklığının en az 56 °C’ye ulaşıp bu sıcaklıkta en az 30 dakika tutulmasıdır. En yaygın yöntemdir.
• İşaret: Palet üzerinde IPPC sembolü, ülke kodu (Türkiye için TR), üretici kayıt numarası ve uygulanan işlemin kodu yer alır.
• Kapsam dışı olanlar: Plastik ve metal paletler ile kontrplak, OSB veya pres ahşap gibi işlenmiş malzemelerden yapılan paletler.

İşaretsiz ahşap paletle gelen yük, bazı ülkelerde sınırda bekletilebilir, işleme tabi tutulabilir ya da geri gönderilebilir. Palet hazırlanmadan önce varış ülkesinin güncel kurallarını kontrol etmek en güvenli yoldur.

Araca ve konteynere kaç palet sığar?

Palet seçiminin en somut etkisi araç planında görülür. Tek katlı yerleşimde yaygın olarak kabul gören değerler şöyledir:

• 13,6 metrelik tır dorsesi: 33 Euro palet ya da 26 adet 100 x 120 palet
• 20′ konteyner: Yaklaşık 11 Euro palet ya da 9-10 adet 100 x 120 palet
• 40′ konteyner: Yaklaşık 23-24 Euro palet ya da 20-21 adet 100 x 120 palet

Burada dikkat çeken bir nokta var: Euro palet, Avrupa’daki tır dorselerine göre ölçülendirilmiştir ve dorseyi neredeyse boşluksuz doldurur. Konteynerin iç genişliği ise bu ölçüye tam uymadığı için konteynerde boşluk kalır ve bu boşlukların sabitlenmesi gerekir. Konteyner ölçüleri ve yerleşim için konteyner yükleme rehberimize bakabilirsiniz.

Kullanmadan önce paleti kontrol edin

Doğru ölçüdeki bir palet de hasarlıysa işe yaramaz. Kırık ya da çatlak tahta, eksik veya ezilmiş takoz, dışarı çıkmış çivi ve aşırı nemli ahşap; hem ürüne hem de rafta çalışan personele risk oluşturur. Hasarlı paletler ayrılıp tamire ya da hurdaya gönderilmeli, yüklemeye alınmamalıdır. İhracatta kullanılacak paletlerde ayrıca ISPM 15 işaretinin okunaklı olup olmadığına bakılmalıdır; silik bir işaret, varış noktasında işaretsiz palet gibi değerlendirilebilir.

Palet seçerken sorulacak sorular

1. Koliler palet tabanına taşmadan ve büyük boşluk bırakmadan yerleşiyor mu?
2. Palet rafta mı, zeminde mi duracak; raf gözleri hangi palet ölçüsüne göre tasarlanmış?
3. Sevkiyat yurt içine mi, yurt dışına mı; varış ülkesi ISPM 15 işareti istiyor mu?
4. Palet geri dönecek mi, yoksa tek yönlü mü kullanılacak?
5. Alıcının belirli bir palet tipi ya da takas şartı var mı?

Palet doğru seçildikten sonra sıra istif ve sarıma gelir. Bu adımları paletleme ve streçleme rehberimizde ayrıntılı olarak anlattık.

Ürünleriniz doğru palette yola çıksın

Kafren Depolama, Hadımköy’deki tesisinde paletleme, etiketleme ve streçleme işlemlerini depolama ve yükleme süreçlerinizle birlikte yürütür. Ürününüze ve sevkiyat güzergâhınıza uygun palet düzenini konuşmak için bizimle iletişime geçin.